Filcaki, czyli buty filcowe z wełny: jak grzeją, jaki rozmiar wybrać i jak o nie dbać
Filcaki, czyli buty filcowe z wełny, to jedne z najstarszych butów zimowych w Europie i wciąż jedne z najcieplejszych. W Norwegii nazywa się je lobben, w Niemczech Filzstiefel, w Rosji wałonki (valenki). Są zrobione z prasowanej wełny, ważą bardzo mało i utrzymują ciepło stóp w temperaturach, w których wiele ocieplanych butów sobie nie radzi. Zachowują się też zupełnie inaczej niż skórzane czy syntetyczne buty zimowe, dlatego przed zakupem warto wiedzieć, jak działają.
Czym są filcaki
But filcowy formuje się z gotowanej lub prasowanej wełny. Zamiast wycinać i zszywać go z osobnych kawałków, wełnę filcuje się wilgocią, ciepłem i naciskiem w grubą cholewkę bez szwów lub prawie bez nich. Następnie dokleja się podeszwę z gumy lub poliuretanu, która zapewnia przyczepność.
Ponieważ cała cholewka jest z wełny, filcak grzeje dookoła, a nie tylko tam, gdzie jest podszewka. Nie ma szwów, przez które wnikałby chłód, ani niczego, co mogłoby się rozkleić czy popękać na mrozie.
Dlaczego filc z wełny tak dobrze grzeje
- Zatrzymuje powietrze. Filcowana wełna jest pełna drobnych kieszonek powietrza, a to właśnie nieruchome powietrze naprawdę izoluje.
- Oddycha. Wilgoć ze stóp przechodzi przez filc, zamiast gromadzić się w bucie. Wilgotne skarpety to jeden z głównych powodów marznięcia stóp w butach zimowych, a filc w dużej mierze temu zapobiega.
- Jest komfortowy w szerokim zakresie temperatur. W filcakach nie jest duszno w pomieszczeniu, a na zewnątrz grzeją nawet wtedy, gdy stoisz w miejscu. Dlatego cenią je maszerzy psich zaprzęgów, wędkarze łowiący pod lodem i osoby pracujące na dworze.
Kiedy filcaki sprawdzają się najlepiej, a kiedy nie
Filcaki są stworzone na suchy mróz: zamarzniętą ziemię, ubity śnieg, zimne poranki i długie stanie na zewnątrz. Świetnie sprawdzają się też zimą w domu, na działce czy w ogrodzie.
Nie są wodoodporne. Wełna znosi lekką wilgoć, ale błoto pośniegowe, kałuże i mokry śnieg w okolicach 0 °C w końcu przemoczą filc. Na mokre zimy wybierz ocieplane buty skórzane lub buty z membraną wodoodporną albo zakładaj filcaki tylko w mroźne, suche dni.
Rozmiar filcaków: weź większy
To najważniejsza kwestia. Filcaki powinny być przestronne:
- Zostaw 1–2 cm wolnego miejsca przy palcach. Palce nie powinny dotykać końca filcu.
- Przy grubych skarpetach weź większy rozmiar. Polar Lobben i Nesna Lobben można kupić nawet o dwa rozmiary większe niż zwykłe buty, zwłaszcza jeśli będziesz nosić w nich wełniane skarpety.
- Luz to ciepło. Ciasny but wypiera warstwę powietrza i utrudnia krążenie, więc za mały but jest zimniejszy, a nie cieplejszy.
Na początku bez lewego i prawego
Tradycyjne filcaki są często symetryczne, gdy są nowe: lewy i prawy but niczym się nie różnią. Z czasem filc dopasowuje się do każdej stopy i po jakimś czasie odruchowo sięgasz po ten sam but na tę samą nogę. Przez pierwsze dni mogą być nieco sztywne, potem miękną i wielu właścicieli uważa je za najprzytulniejsze buty, jakie mają.
Polar Lobben czy Nesna Lobben
Oba modele to norweskie buty z filcowanej wełny z formowaną podeszwą, która trzyma się śniegu i lodu, przeznaczone na ten sam suchy mróz.
- Polar Lobben: lekkie, ze 100% wełnianego filcu, z antypoślizgową podeszwą o głębokim bieżniku. Pierwotnie zaprojektowane dla maszerów psich zaprzęgów. Dostępne w kolorze czarnym, szarym i czerwonym.
- Nesna Lobben: oryginalny norweski filcak z oddychającej gotowanej wełny, z bieżnikiem, który dobrze trzyma na śniegu. Dostępne w kolorze czarnym i czerwonym.
- Felt Boots 724: norweski but filcowy z formowaną podeszwą z poliuretanu i głębokim bieżnikiem zapewniającym przyczepność na śniegu i lodzie.
Wszystkie znajdziesz w naszej kolekcji Nesna Lobben oraz obok ocieplanych butów skórzanych w kategorii buty zimowe.
Filcaki czy skórzane buty zimowe?
| Filcaki z wełny | Ocieplane skórzane buty zimowe | |
|---|---|---|
| Ciepło przy suchym mrozie | Doskonałe | Dobre do bardzo dobrego |
| Mokry śnieg i błoto pośniegowe | Słabo, nie są wodoodporne | Dobrze, zwłaszcza z membraną |
| Waga | Bardzo lekkie | Cięższe |
| Oddychalność | Doskonała | Umiarkowana |
| Stabilizacja kostki na szlaku | Niska | Dobra |
| Najlepsze do | Stania na zewnątrz, domków, suchego mrozu | Dojazdów do pracy, mokrych zim, długich spacerów |
Na północy wiele osób ma jedne i drugie: filcaki na mroźne, bezwietrzne dni i ocieplane skórzane buty na mokre.
Jak dbać o filcaki
- Kurz usuwaj suchą ściereczką, a śnieg strzepuj przed wejściem do domu.
- Podeszwę czyść wilgotną ściereczką.
- Jeśli zawilgotnieją, susz je powoli w temperaturze pokojowej. Nigdy nie susz filcu na kaloryferze, przy kominku ani suszarką do włosów, bo ciepło kurczy i utwardza wełnę.
- Latem przechowuj je w suchym, przewiewnym miejscu, najlepiej z drewnem cedrowym lub lawendą przeciw molom.
Najczęściej zadawane pytania
Czy filcaki są wystarczająco ciepłe na −20 °C? Przy suchym mrozie wełniane filcaki noszone z wełnianymi skarpetami należą do najcieplejszych butów, jakie można założyć, dlatego są tradycyjne w Skandynawii, Finlandii i Rosji. Ciepło zawsze zależy od aktywności, skarpet i dopasowania, więc zostaw w środku trochę luzu.
Czy można nosić filcaki w mieście? W mroźne, suche dni tak. W błocie pośniegowym albo na mokrych, posypanych solą chodnikach zamokną i się zabrudzą, dlatego do miasta lepiej sprawdzą się ocieplane buty skórzane.
Czy filcaki brzydko pachną? Wełna naturalnie znacznie lepiej opiera się zapachom niż syntetyczne podszewki. Zwykle wystarczy je przewietrzyć po noszeniu.
Zobacz nasze buty zimowe, w tym norweskie filcaki z wełny i ocieplane buty skórzane produkowane w Estonii. Wysyłka za 3 € do każdego kraju UE i darmowy zwrot w ciągu 30 dni.
